Obama’s dilemma
11/06
VERNEDERING, GROOT EN KLEIN
Met de komst van de zomer zie je ineens weer vertrouwde gezichten van familieleden die uit het buitenland op bezoek komen. Ik zie een gebruinde, lachende nicht van Mary. "Jij ziet er goed uit!" zeg ik. "Ja, iedereen die Betlehem achter zich laat ziet er goed uit," laat ze zich ontvallen. Daar onmiddellijk aan toevoegend: "…en als je hier terug bent is het de mooiste plek in de wereld en wil je niet weg." Wanneer ik dat tegen onze buurvrouw zeg, knikt ze schaterend: "Ja, zo is het precies!" En Mary vindt het ook zo. Wat je noemt, een dubbel gevoel. Blijf je in Betlehem of ga je weg? En als je weg bent, kom je dan weer terug? Dilemma’s die als een rode draad door het leven van veel Palestijnen lopen.
In een workshop voor docenten spreken we over het gebruik van 'morele dilemma’s' in religieus onderwijs. Het is een methode die altijd voor spanning en interesse in de klas zorgt. Als er twintig mensen in een reddingsboot zijn, en de reddingsboot kan alleen blijven drijven met maar tien passagiers, wat doe je dan? Of, dichter bij huis: ben je bereid een dorstige kolonist in de woestijn water te geven? "Dat is een moeilijker dilemma dan het lijkt," zegt een docent, "want je weet dat de kolonist later jouw water blijft stelen." Tijdens het begin van de tweede intifada vroeg een docente aan haar leerlingen wat ze zouden doen wanneer een soldaat bij een checkpoint hen verordonneerde om als dieren op vier poten over de grond te kruipen, zoals indertijd wel voorkwam (en, wie weet, nu nog). Dat zou, antwoordde een meisje, ze nooit en te nimmer doen. Maar wat, vervolgde de docente, wanneer een soldaat je vader onder schot houdt?
Bij het passeren van checkpoints kom je vaak dilemma’s tegen. Hoe reageer je op al die vernederingen, "klein en groot," zoals Obama zei? Laat je het merken wanneer een soldaat je denigrerend behandelt? Neem je het risico dat je als lastpost te boek komt te staan, en wie weet op een zwarte lijst belandt? Help je anderen in een rij van wachtenden?
Gisteren vertelde Abdel Fattah van het culturele centrum Al-Rowwad dat hij in zijn verhalen aan bezoekers steeds het voorbeeld van Mary aanhaalt, die bij de Betlehem terminal een soldaat uitschold vanwege vernederend gedrag tegenover onze dochter en vervolgens weigerde het bevel op te volgen naar Betlehem terug te keren. Er volgde een collectieve strafmaatregel. Een lange rij achter Mary, waaronder Abdel Fatah, moest 20 minuten wachten, net zolang totdat zij besloot weg te gaan. Maar niemand in de rij haalde het in zijn hoofd Mary te kapittelen.
Een paar dagen geleden ontmoette ik mijn eigen morele dilemma, duidelijk van kleinere aard. Bij het checkpoint stapte er plotseling een soldaat in gevechtsuitrusting naar voren. Hij stak een grote puntvormige zak snoepgoed uit, en zei op barse toon die geen tegenspraak duldde: "Het ministerie van toerisme wil je dit geven. OK?" In een flits van een seconde dacht ik: nee, wat belachelijk, dat neem je toch niet aan. Maar toch nam ik het aan. Waarom? Ik geloof dat ik het zo’n rare gebeurtenis vond dat ik er een aandenken aan wilde behouden. Of was dat een intellectuele rechtvaardiging achteraf? 's Avonds at Jara al het snoepgoed op nog voordat het bijzondere aandenken in de kast kon verdwijnen.
In zijn speech in Caïro plaatste Obama de Palestijnen voor een moreel dilemma. Van tweeën een: Of je volgt de weg van het geweld, van aanslagen tegen vrouwen en kinderen, waarmee elk moreel gezag je ontvalt, en je een doodlopende weg volgt. Of je volgt de moeilijke en langdurige weg van de geweldloosheid, zoals de zwarte burgerrechtenbeweging in de VS of de bewegingen in Zuid Afrika en Azie deden, en waarmee je uiteindelijk succes behaalt.
Zijn woorden bevatten niet weinig veronderstellingen en implicaties: Palestijnen passen geen geweldloos verzet toe; geweld vindt in het Palestijnse geval altijd tegen weerloze burgers plaats; de ANC en andere dekolonisatiebewegingen hebben alleen geweldloos verzet gepleegd en alleen daarmee succes behaald; de VS staat aan de zijde van geweldloze verzetsbewegingen en niet aan de zijde van onderdrukkend geweld en heeft daarom het morele gezag om Palestijnen en anderen op te roepen geweldloos te zijn.
Het creëren van een moreel dilemma kan zo de werkelijkheid flink vervormen.
Maar toch, Obama’s aanname of implicatie dat Palestijnen zich in een onderdrukte situatie bevinden die vergelijkbaar is met die van andere volkeren en groepen die voor hun rechten streden – het is een ander geluid, althans van een Amerikaanse president.
Purwanto
16 juni 2009, 12:10
Beste Toine, het ware morele dilemma is blind achter de bezetting , onteigening en koloniale politiek van Israel te staan. Zoals CU en CDA in Nederland openlijk met zoveel woorden die Israelische politiek (onder)steunen. Terwijl onteigening van land en gronden van minderheden in Turkije (dezelfde daad) door dezelfde CU en CDA fel wordt bestreden. Dit soort dubbele moraal is voor de gewone men niet te volgen. Het snoepje (als het maar halal, gezond en lekker) is zeker te vergeven. Eet ze!
MARTIN KOFFLARD
11 juni 2009, 15:19
Nog een paar dagen en we kunnen zien hoe groot het dilemma is voor Obama. Maandag aanstaande zal Netanjahu een rede houden voor de Knesset, waarin hij de manier van " vredebrengen" door Israel zal vertellen. Dat zal wel hemelsbreed afwijken van wat Obama voor ogen staat. En dan is het maar de vraag, hoe sterk Obama is, ook met de achterban van de Joden in de USA. Maar hij heeft wel een aantal wapens, denk aan de bezoeken, die hij aan de Arabische landen heeft gebracht. Hij kan Israel erop wijzen, dat ze NOOIT vrede zullen hebben, als ze niet luisteren. En hij zal wellicht wijzen op het feit, dat dadelijk de hele wereld de standpunten van Israel veroordeelt. En ten slotte heeft hij nog de macht, allerlei voordelen, die Israel nu van de USA geniet, te beperken of te bevriezen.Maar hoever kan hij gaan ? Na Maandag zullen we het misschien weten. Inmiddels nog steeds en steeds opnieuw: SOEMOED. MARTIN
guus koelman
11 juni 2009, 13:57
Sterk verhaal Toine, bedankt. Dat 'zoethoudertje' van die soldaat mag je misschien ook als een hoogst onhandige manier opvatten van zijn kant om de muur van ongelijkheid een moment te doorbreken. Jara heeft er hopelijk niet meer dan buikpijn van overgehouden - snoepjes hebben in de geschiedenis van vijandigheden wel een beduidend minder onschuldige rol gespeeld (als huls van gif of ontplofbaar materiaal). Dat Betlehem 'the place to be (or not to be)' is vind ik ook. Eenmaal kreeg de geschiedenis op die plek een keerpunt. Wij hopen dat dat nog een keer zal gebeuren! Guus
