Underground
03/11
BUURTEN IN JERUZALEM
Met Jara en Tamer ga ik naar een 'underground' festival in de oude stad van Jeruzalem. Onze buurvrouw zegt: "Jammer, dat je niet met je vrouw kan", want Mary heeft geen vergunning. De plekken waar het festival wordt gehouden blijven geheim. Een en ander wordt georganiseerd in het kader van "Al-Quds hoofdstad van de Arabische cultuur", een evenement dat door Israël niet wordt erkend en toegelaten. Het festival is daarom decentraal georganiseerd, met kleine evenementen in particuliere huizen. Het woord 'underground' doet denken aan de eerste Intifada van eind jaren tachtig, toen de Palestijnen 'ondergronds onderwijs' organiseerden buiten de scholen om, die toen voor lange tijd op last van het leger gesloten waren.
Ook al is het een beetje uit de nood geboren, het ondergrondse festival is een mooi idee. Ik heb het gevoel dat we gaan buurten. Merlijn Twaalfhoven, met zijn collega’s van La Vie sur Terre de initiatiefnemer, zegt dat je de stenen van de huizen moet laten spreken. Met alle historische bezienswaardigheden in de oude stad vergeet je bijna dat er ook nog gewone mensen achter de gevels wonen. Terwijl we in meer dan tien groepjes door de stad lopen, vertelt een Palestijnse scholiere in onze groep dat ook al woont ze in Jeruzalem, ze de stad zelf eigenlijk niet kent. Terwijl we lopen, kijken Jara en Tamer naar de orthodoxe joden die langslopen, met die grote bontmutsen en gekrulde haarlokken. Ook kijken ze naar de vele politie - er zijn de afgelopen weken spanningen geweest rond de Al-Aqsa Moskee. Het is wat om als kind op te groeien met continu zwaar bewapende politie en kolonisten om je heen. Jara en Tamer hebben extra oog voor de vele poesjes. Ineens zien we een paar jongens over de straattrappen sprinten. Een jongen doet dat zo snel en zo mooi dat zijn benen bijna horizontaal in de lucht hangen.
In het eerste huis zitten we met zijn achten in een klein kamertje. Een meisje doet een eenacter; ze speelt dat ze de school verliet om jong te trouwen maar later toch wilde studeren. Zomaar uit het leven gegrepen. Daarna naar een ander huis waar een sheikh van het Uzbeekse cultureel centrum (je hebt in Jeruzalem een ongelooflijke variëteit aan culturele identiteiten) uitlegt hoe de gebedsaankondiging vanuit de moskee in zijn werk gaat. Een zanger, of eigenlijk reciteerder, doet onder begeleiding van doffe trommelslagen de oproep tot gebed die wijzelf alleen kennen uit de luidsprekers. Maar we kunnen niet lang blijven, al botst dat een beetje met de Arabische gastvrijheid. Ik krijg de thee mee. Lastig, om met een bekertje thee over die steile trapjes zonder leuning te balanceren.
Dan naar een soort ouderwetse studiezaal toe, waar een jongen een eigentijds politiek verhaal voorleest uit een oud aandoend boek. Daarna gaat hij achter de tafeltjes een rap-liedje zingen en dansen. Tamer doet hem op straat na; met de handen maakt hij schokkende steekbewegingen naar voren. Op dan naar een woonplek waar een man de ‘oed, de voorloper van de gitaar, speelt, begeleid door een trommel. Er is via een laptop een skype-verbinding met musici in Amsterdam en ineens spelen de instrumenten in Amsterdam en Jeruzalem samen. Weer die combinatie van oud en modern. We gaan naar de Afrikaanse wijk waar een gids vertelt hoe zijn huis eens onderdeel uitmaakte van een Mamelukse gevangenis. Hijzelf heeft ook in de gevangenis gezeten en was lange tijd woordvoerder van Palestijnse politieke gevangenen. Zo val je van de ene verbazing in de andere.
Aan het eind bezoeken we een mooie binnenplaats met trapjes en ingewikkelde bochten en doorkijkjes. Daar is Kymia Kermani, de klarinettiste uit Nederland, die op een open plateau samenspeelt met een Palestijnse fluitist. Tamer vindt dit het mooiste. De muzieknoten klimmen net zo snel door de ijle lucht als dat een jongen uit de buurt de traptreden op zou kunnen sprinten. Alle artiesten komen bij elkaar voor een finale in een hooggelegen lege ruimte. Iemand vertelt me dat de deelnemende Palestijnse artiesten bijna allemaal zijn opgeleid in het Spafford Kindercentrum, waar jongeren uit de oude stad kans krijgen om in contact te komen met kunst. We klappen en deinen met het ritme mee.
kymia
23 januari 2010, 01:00
hey toine, ik lees je weblog nu pas, wat leuk dat je over het festival hebt geschreven! veel persoonlijker dan de artikelen in de kranten. ik vond het geweldig om te doen en ik was ook erg blij jou en je kinderen in het publiek te zien, werd het extra speciaal! hopelijk treffen we elkaar deze zomer. groetjes uit london van kymia
Hanneke Heisterkamp-van Wijk
05 november 2009, 13:20
Dag Toine, Een bijzonder thuiskomen was het afgelopen zaterdagmiddag om tijdens het NOS-journaal van 20.00 uur dit 'undergroundfestival' in kader van Al-Quds hoofdstad van de Arabische cultuur" toch maar hier op de tv te zien! Wist je dat? Precies zoals je beschrijft en erg herkenbaar voor mij omdat wij na ons bezoek aan het AEI op dinsdag 27.10.2009 doorgereisd zijn naar Jeruzalem. Nogmaals dank voor je/jullie gastvrije en informatieve ontvangst en hartelijke groet.
guus koelman
03 november 2009, 20:51
Hallo Toine, In Trouw stond vandaag een cartoon naar aanleiding van de herdenking van de Val van de Muur in Berlijn. Je ziet de Muur bij jullie en een olijfboom ernaast met prachtige groene takken aan de ene kant en dode aan de kant van de muur. De tekst die er bij staat luidt: 'Nu deze muur nog'. Ik hoor in je verslag de hoop die muziek wekt doorklinken: zij kan geen uiterlijke maar wel innerlijke muren slechten. Groeten, Guus
lenie van malde
03 november 2009, 20:33
welke krant evi? ik hoorde erover van te voren via de nieuwsbrief van merlijn en achteraf via de mensen , die de amsterdamse connectie verzorgden. zeker mooi beschreven toine! fijn om zo "een beetje mee te mogen lopen" hartelijke groet en tot binnenkort!
Evi De Jean
03 november 2009, 16:56
Hallo Toine! Wat ontzettend mooi beschreven. Ik las er al over in de krant, maar door jouw verhaal was ik er even bij. Schrijnend dat het underground moet. Wel goed dat het tóch gebeurt. Moedig! Tot zeer spoedig voor meer cultureels over Palestina, maar dan in Nederland, bij mijn premičre van Aarde in Tilburg!
