Toerist
01/09
VISUMPROBLEMEN
Ik ga met Jara en Tamer door het checkpoint. Ik hoef alleen maar met onze buitenlandse paspoorten te zwaaien en de soldaten op de diverse stoppunten knikken ons door. Na afloop zeg ik tegen Jara: "Dat is wel een verschil he, vergeleken met wanneer je met mama erdoorheen gaat." Ik wil bijna een les civics over discriminatie beginnen, maar hou me op tijd in, want het is zondag en we gaan immers naar Jeruzalem voor een uitstapje. Het is nog een paar dagen vakantie; het schooljaar start a.s. dinsdag voor de kinderen. (Een hot topic is dat veel ouders bezorgd zijn om de verspreiding van de varkensgriep. Het onderwijspersoneel is gedetailleerd geïnstrueerd t.a.v. de hygiëne op de scholen).
Je hebt hier op het checkpoint vijf categorieën Palestijnen of bijna-Palestijnen zoals ik, die ieder op een wat andere manier behandeld worden:
- Palestijnen met een West Bank identiteitsbewijs (ID) en boven de zestien jaar die een vergunning nodig hebben om Jeruzalem en Israël binnen te gaan, zoals Mary en haar zus in Betlehem. Mary heeft een Chileens paspoort, maar dat maakt voor het binnenlandse reizen niets uit.
- Palestijnen met een Jeruzalem-ID. Deze Palestijnen kunnen vooralsnog de West Bank binnen, hoewel het de vraag is of dat zo blijft. Om naar Betlehem te gaan moeten ze via het Beit Jala checkpoint binnenkomen.
- Palestijnen met een Israëlisch paspoort, zoals Palestijnen uit Galilea. Eigenlijk mogen zij als Israëli de West Bank steden niet in (de Israëlische regering verbiedt dat), maar totnogtoe lukt het in de meeste gevallen, zij het met trucs, heb ik de indruk.
- Palestijnen zonder een West Bank ID en met een buitenlands paspoort, zoals Mary’s familie in Parijs.
- Niet-Palestijnen met een buitenlands paspoort maar met speciale relaties, zoals familie banden of werk in de West Bank (ik).
De eerste categorie heeft de meeste beperkingen en, om me aan een generalisatie te wagen, hebben minder de neiging om bv. met soldaten te argumenteren wanneer ze het checkpoint passeren. Ze lopen het risico om op een zwarte lijst te komen te staan. Ik moet zeggen, Mary is wel een uitzondering, ze gaat gemakkelijk in discussie; ze kan niet anders. Laatst vroeg een soldaat wat de ziekte is van haar zus die ze begeleidt naar het ziekenhuis in Jeruzalem. Ze zei: "Het is jouw taak om vergunningen te bekijken en niet te vragen naar ziektes."
De Jerusalem-ID houders hebben iets meer marge. Laatst zat Mary in een bus een half uur in de bloedhitte te wachten. Een Palestijnse uit Jeruzalem in de bus nam het niet en sprak op hoge toon tegen een soldaat, die vervolgens naar haar ID vroeg en deze liet onderzoeken – de gebruikelijke reactie. Maar dat interesseerde haar niets. Je ziet ook dat Palestijnse vrouwen in het algemeen meer argumenteren, misschien omdat mannen eerder om iets gepakt en vastgezet worden, of op een zwarte lijst komen.
Een paar dagen geleden werkte de magnetische kaart van Mary’s zus niet, Het kon niet uitblijven! Alle vergunningenhouders hebben er last van. Haar broer uit Parijs, met een Frans paspoort en zonder West Bank-ID, voelde zich sterk genoeg om naar de commandant te gaan en te vragen of zijn zus niet kon passeren, en dat gebeurde.
Buitenlanders zoals ik hebben het op de checkpoint gemakkelijker, en ik merk dat de kinderen het wel fijn vinden dat ik er ontspannen bijloop in die gekooide gangen. Maar buitenlanders ontberen ook elementaire rechten. Ik ben al meer dan vijftien jaar hier op toeristenvisa, simpelweg omdat er geen andere regeling is. Nu wordt het verblijf voor buitenlanders weer een graadje moeilijker. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken is sinds kort weer in handen van de orthodoxe Shas-partij die erop gebrand is om het joodse karakter van Israël te versterken. Dat betekent in de praktijk dat niet-joden op meer problemen met hun visa en op meer reisbeperkingen kunnen rekenen. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken wil nu dat mensen die naar de West Bank gaan Israël niet binnenkomen en vice versa. Het Israëlisch Ministerie van Toerisme weet wel dat dit de nodige toeristen gaat kosten en protesteert hiertegen, zelfs via de pers.
Op de Allenby Bridge vanuit Jordanië wordt op het moment gewerkt zoals het Ministerie van Binnenlandse Zaken het wil. Je krijgt daar visa dat wordt bestempeld met 'Palestinian Authority only', wat betekent dat je Israël niet binnenmag. Maar op de luchthaven van Tel Aviv is de nieuwe regeling nog niet doorgevoerd.
Ik wordt opgebeld door een journalist die vraagt of ik nu straks in mijn handelen wordt beperkt. Niet als ik achter de computer zit, zeg ik, maar wel wanneer ik toeristen gids, want wat heb je aan gidsen die alleen in de West Bank mogen reizen - zoals het leeuwendeel van de Palestijnse gidsen hier? En vooral - wat te doen wanneer ik Jara en Tamer niet meer naar Jeruzalem kan begeleiden voor hun uitstapjes?
